Jak dzieci z autyzmem widzą świat?

Świat dziecka z autyzmem może być miejscem pełnym chaosu i nadmiaru bodźców. To, co dla nas jest zwykłe i codzienne, dla nich może być przytłaczające i chaotyczne. Aby lepiej zrozumieć ich świat, wyobraźmy sobie, że zmysły działają na najwyższych obrotach.

Osoby z diagnozą autyzmu mogą być nadwrażliwe na dźwięki. Taka sytuacja dotyczy od 60% do nawet 90% osób autystycznych. Nawet zwykły szum uliczny lub stukanie sztućców może być dla nich nieprzyjemne, a nawet bolesne. Bywa też, że śpiew ptaków słyszany przez uchylone okno utrudnia skupienie na lekcji w szkole, a wieczorem uniemożliwia zaśnięcie.

Terapeuci u swoich pacjentów zwracają też uwagę na bodźce wzrokowe. Jasne światła, migające obrazy i skomplikowane wzory mogą powodować zmęczenie i dezorientację. Niektórzy z nich mają również problemy z przetwarzaniem bodźców wzrokowych, co utrudnia im rozpoznawanie twarzy i obiektów.

Zaburzenia sensoryczne wpływają też na odmienne odczuwanie dotyku. Delikatne położenie dłoni może być dla dzieci z tą diagnozą nieprzyjemne. Niektóre unikają przytulania lub innych form fizycznego kontaktu. Bywa też i tak, że przy niedowrażliwieniu dziecko wbiega w nas całą mocą by lepiej poczuć swoje ciało.

Skupiając się na odbieraniu bodźców zwróćmy też uwagę na trudności z akceptacją zapachów i smaków. Może to być bardzo intensywne. Powoduje niechęć do  spożywania niektórych produktów spożywczych. Często zauważamy eliminację różnych potraw. Zapach, smak, konsystencja, nawet wygląd potrawy mogą stać się przeszkodą nie do pokonania.

Rutyna i przewidywalność to dla osób z autyzmem daje poczucie bezpieczeństwa. Jeśli wystąpi nagła niecodzienna zmiana  dziecko nie chce współpracować. Jeśli szykujemy nowe dania, zmiany w diecie przywołują niepewność i lęk. Czasem nawet strach przed nowymi doświadczeniami może skutecznie zniechęcić do spróbowania czegoś nowego.

Nie można też zapomnieć o współwystępujących problemach żołądkowo-jelitowych. Zaparcia, biegunki, refluks – to objawy, które mogą wpływać na to, co ląduje na talerzu dziecka z autyzmem. Dla wielu rodziców chcących rozszerzyć dietę u swej pociechy wygląda to jak walka. Szukamy różnych sposobów które nie działają, czujemy że to malec dyktuje to, co znajdzie się na talerzu, tym samym ogranicza swoje wybory.

 

 

Problemy w interakcjach społecznych

 

U osób z autyzmem występują trudności w rozwoju mowy i w kontakcie z innymi. Rozwój mowy bywa opóźniony lub nietypowy. Podczas zajęć logopedzi wychwytują trudności ze zrozumieniem złożonych poleceń lub wyrażaniem swoich myśli i uczuć.

 

W kontakcie z drugim człowiekiem występuje też unikanie kontaktu wzrokowego. Utrudnia to nawiązywanie relacji i sprawia wrażenie braku zainteresowania lub zaangażowania. Wzrok często błądzi po ścianach, suficie, podłodze, wszędzie, tylko nie jest kierowane na twarze ludzi, którzy próbują nawiązać z nią rozmowę. Czuje ona na sobie ich spojrzenia, ale nie potrafił im odpowiedzieć tym samym. W jej wnętrzu kotłują się emocje, których nie potrafi nazwać, a co dopiero wyrazić. Kiedy ktoś zwraca się do niej, odpowiada zdawkowo, unikając patrzenia w oczy rozmówcy. Wypowiadane słowa brzmią szorstko, jakby wypowiedziane z przymusem. Ludzie nie posiadający wiedzy na temat objawów autyzmu nie rozumieją, że to nie brak zainteresowania czy zaangażowania, a raczej brak umiejętności poradzenia sobie z intensywnością kontaktu.

 

Jednym z częstych objawów są  trudności z rozpoznawaniem i rozumieniem emocji innych osób. To może prowadzić do frustracji i problemów w relacjach społecznych. Przyglądając się dzieciom w szkole na stołówce zdarza się nam zauważyć jedno z nich siedzące samo przy stoliku, które obserwuje z boku otoczenie. Widzi roześmiane twarze, słyszy radosne okrzyki, ale nie potrafi tego wszystkiego zrozumieć.W bezpośrednim kontakcie z kolegą lub koleżanką pojawia się niepewność. Gdy zaczyna się rozmowa, nie wie, jak zareagować. Czy powinna się śmiać? Czy może wyrazić współczucie? A może po prostu kiwać głową i udawać, że rozumie? Osoba w spektrum często czuje się zagubiona. Starsze dzieci będące w terapii zdają sobie sprawę, że ich trudności z rozumieniem emocji innych ludzi utrudniają nawiązywanie relacji. To sprawia, że czują się wyobcowani.

 

To o czym warto pamiętać  jeszcze to to, że rutyna i powtarzalność dają poczucie bezpieczeństwa. Dzieci z autyzmem często przywiązują dużą wagę do rutyny i porządku wydarzeń. Może być to na przykład rozdzieranie kartek, zamykanie lub otwieranie okien. Nagłe zmiany w planach lub otoczeniu mogą powodować u nich lęk i stres. A to w efekcie rodzi agresję i płacz. Powtarzalne czynności, takie jak machanie rękami lub kręcenie się w kółko, mogą dawać poczucie komfortu i bezpieczeństwa. Jeśli nie wiesz co zrobić, jeśli Twoje dziecko ma problemy z nawiązywaniem relacji społecznych przeczytaj ten artykuł – link.

 

 

Wyjątkowe talenty i potencjał

 

 

Pamiętajmy, że autyzm nie definiuje dziecka. Za tą odmiennością postrzegania świata kryje się często niezwykły potencjał i talent. Dzieci z autyzmem mogą wykazywać wyjątkowe uzdolnienia. Dotyczy to takich dziedzin jak muzyka, sztuka, matematyka czy technologia. Nauczyciele zauważają u uczniów w spektrum autyzmu wyróżniającą się kreatywność i odbiór świata. Może to być źródłem inspiracji dla innych. Ich szczerość i autentyczność mogą być cennymi wartościami.

Aby umiejętnie opiekować się dzieckiem z autyzmem, trzeba pomóc w odkrywaniu jego potencjału. Starajmy się odnaleźć mu się w świecie, który jest z początku przytłaczający. Zachowanie rutyny dnia i jasnych reguł ułatwia funkcjonowanie i zmniejsza stres. Starajmy się rozmawiać stosując jasne i zrozumiałe komunikaty.

Naszą pracą nad cierpliwością i wyrozumiałością, umożliwiamy w swoim czasie zrozumieć dziecku, jak odnaleźć się w danej sytuacji.

Warto też zachęcać i motywować dziecko do rozwijania zainteresowań i talentów. Efektem tego będzie zwiększenie poczucia własnej wartości i szansa na odnalezienie sensu działania i spełniania się.