Dieta 3xbez - Family Talks

Czym właściwie jest dieta 3xBEZ? W naszym przypadku jest to określenie sposobu żywienia opartego na eliminacji lub znacznym ograniczeniu trzech grup produktów: glutenu, mleka oraz cukru dodanego.

Nie jest to dieta odchudzająca ani kolejny żywieniowy trend. Nie jest też jedną, oficjalnie zdefiniowaną dietą medyczną. Poszczególne eliminacje mogą być jednak potrzebne u osób z określonymi chorobami, alergiami, nietolerancjami pokarmowymi lub innymi problemami ze strony przewodu pokarmowego.

Dlatego zanim wykluczymy z jadłospisu dziecka całe grupy produktów, warto ustalić przyczynę dolegliwości i omówić sposób żywienia z lekarzem oraz dietetykiem.

Na czym polega dieta 3xBEZ?

Nazwa jest prosta: 3xBEZ oznacza bez glutenu, bez mleka i bez nadmiaru cukrów dodanych. W praktyce każda z tych trzech części wymaga jednak osobnego podejścia.

Nie każda osoba, która nie toleruje jednego z tych składników, musi eliminować pozostałe dwa. To szczególnie ważne u dzieci, ponieważ niepotrzebnie restrykcyjna dieta może utrudnić prawidłowe zbilansowanie jadłospisu.

1. Dieta bez glutenu – co właściwie wykluczamy?

Gluten jest mieszaniną białek występujących przede wszystkim w pszenicy, życie i jęczmieniu. Znajduje się również w produktach przygotowanych z tych zbóż.

Dieta bezglutenowa jest konieczna przede wszystkim w przypadku rozpoznanej celiakii. Może być również stosowana w innych zdiagnozowanych zaburzeniach związanych z glutenem, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Bardzo ważne jest, aby w przypadku podejrzenia celiakii nie eliminować glutenu przed zakończeniem diagnostyki. Zbyt wczesne przejście na dietę bezglutenową może utrudnić prawidłowe rozpoznanie choroby.

Produkty zawierające gluten

pszenica i jej odmiany, w tym orkisz,
żyto,
jęczmień,
pszenżyto,
kasza manna,
kasze jęczmienne,
kuskus, ponieważ powstaje najczęściej z pszenicy durum,
tradycyjne pieczywo, makarony i wypieki z mąk glutenowych,
niektóre gotowe sosy, mieszanki przypraw, wędliny i produkty wysoko przetworzone zawierające składniki pochodzące ze zbóż glutenowych.

Osoby wymagające ścisłej diety bezglutenowej powinny szczególnie dokładnie czytać etykiety produktów. W przypadku celiakii znaczenie może mieć również zanieczyszczenie produktu glutenem podczas produkcji lub przygotowywania posiłków.

Co można jeść zamiast produktów glutenowych?

Naturalnie bezglutenowe są między innymi:

ryż,
gryka i kasza gryczana,
proso i kasza jaglana,
kukurydza,
ziemniaki,
komosa ryżowa,
warzywa i owoce,
jaja,
nieprzetworzone mięso i ryby,
nasiona roślin strączkowych.

W przypadku owsa osoby z celiakią powinny wybierać produkty odpowiednio oznaczone jako bezglutenowe, ponieważ zwykły owies może zostać zanieczyszczony innymi zbożami podczas produkcji.

2. Dieta bez mleka – alergia na mleko to nie to samo co nietolerancja laktozy

To jedno z najważniejszych rozróżnień w diecie eliminacyjnej.

Alergia na białka mleka krowiego i nietolerancja laktozy nie są tym samym problemem.

Alergia na białka mleka

Przy potwierdzonej alergii konieczne może być wyeliminowanie produktów zawierających białka mleka krowiego. Dotyczy to między innymi mleka, jogurtów, kefirów, śmietany, serów i produktów, do których mleko zostało dodane podczas produkcji.

Dlatego mleko może pojawić się również w produktach, w których początkowo się go nie spodziewamy – na przykład w niektórych wyrobach piekarniczych, gotowych daniach, słodyczach czy przetworach mięsnych.

Nietolerancja laktozy

Nietolerancja laktozy dotyczy natomiast trudności w trawieniu cukru mlecznego – laktozy. Nie oznacza automatycznie alergii na mleko ani konieczności rezygnowania ze wszystkich produktów mlecznych.

Część osób dobrze toleruje produkty bez laktozy, niektóre sery dojrzewające albo niewielkie ilości fermentowanych produktów mlecznych. Zakres ograniczeń powinien więc zależeć od indywidualnej tolerancji i zaleceń specjalisty.

3. Co oznacza „bez cukru” w diecie 3xBEZ?

To określenie również wymaga doprecyzowania. Cukry występują naturalnie w wielu wartościowych produktach spożywczych, dlatego „bez cukru” nie powinno oznaczać automatycznej eliminacji wszystkich węglowodanów i wszystkich naturalnie występujących cukrów.

W naszym rozumieniu dieta 3xBEZ koncentruje się przede wszystkim na ograniczeniu cukru dodanego i produktów zawierających duże ilości cukrów wolnych.

Na co warto zwrócić uwagę?

cukier biały i trzcinowy,
syrop glukozowy i glukozowo-fruktozowy,
duże ilości syropów używanych jako substancje słodzące,
słodzone napoje,
słodycze,
słodkie płatki śniadaniowe,
desery i produkty, w których cukier znajduje się wysoko na liście składników.

Nie oznacza to jednak, że w każdej diecie eliminacyjnej należy usuwać naturalnie występującą laktozę, wszystkie owoce czy każdą żywność zawierającą węglowodany.

Dieta 3xBEZ a czytanie etykiet produktów

Jedną z najważniejszych umiejętności przy diecie eliminacyjnej jest czytanie etykiet. Z czasem staje się to nawykiem, ale na początku zakupy rzeczywiście mogą trwać znacznie dłużej.

Nie wystarczy spojrzeć na nazwę produktu. Gluten, mleko czy cukier mogą znajdować się również w żywności wysoko przetworzonej, w której nie spodziewalibyśmy się takich składników.

Na co szczególnie zwracamy uwagę podczas zakupów?

pełny skład produktu,
wyróżnione alergeny,
informację o obecności pszenicy, żyta lub jęczmienia,
mleko, serwatkę, białka mleka i inne składniki mleczne,
cukier i różnego rodzaju syropy dodane do produktu,
informacje dotyczące możliwej obecności glutenu w przypadku ścisłej diety bezglutenowej.

W przypadku celiakii warto wybierać produkty oznaczone jako bezglutenowe zawsze wtedy, gdy istnieje ryzyko zanieczyszczenia produktu glutenem.

Czy dieta 3xBEZ jest trudna?

Kiedy zaczynaliśmy stosować dietę eliminacyjną, wybór odpowiednich produktów był znacznie mniejszy niż obecnie. Dziś w sklepach można znaleźć coraz więcej pieczywa, mąk, makaronów, przekąsek oraz innych produktów przeznaczonych dla osób stosujących określone diety eliminacyjne.

Jednocześnie napis „bez glutenu”, „bez laktozy” czy „bez dodatku cukru” nie sprawia automatycznie, że produkt jest bardziej wartościowy od tradycyjnego odpowiednika. Nadal warto zwracać uwagę na cały skład produktu.

Z czasem nauczyliśmy się również przygotowywać wiele tradycyjnych potraw z wykorzystaniem innych składników. Dzięki temu dieta nie musi oznaczać jedzenia ciągle tych samych kilku posiłków.

Nasze doświadczenia z dietą 3xBEZ

W naszej rodzinie dietę eliminacyjną wprowadziliśmy u córki w 2015 roku. Wcześniej mierzyliśmy się między innymi z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego oraz zmianami skórnymi.

Po zmianie sposobu żywienia obserwowaliśmy poprawę w zakresie części wcześniejszych problemów, takich jak bóle brzucha, biegunki czy wysypki.

Traktuję to jednak jako nasze indywidualne doświadczenie, a nie dowód na to, że taka sama dieta będzie odpowiednia dla każdego dziecka. Podobne objawy mogą mieć wiele różnych przyczyn, dlatego przed wprowadzeniem długotrwałej diety eliminacyjnej warto przeprowadzić odpowiednią diagnostykę.

Dieta eliminacyjna u dziecka – dlaczego trzeba uważać?

Wykluczenie z jadłospisu wielu produktów jednocześnie wymaga szczególnej uwagi, zwłaszcza w przypadku dzieci.

Produkty zbożowe dostarczają między innymi błonnika i części witamin z grupy B, natomiast mleko i jego przetwory są dla wielu dzieci ważnym źródłem wapnia oraz innych składników odżywczych.

Jeżeli określone produkty muszą zostać wyeliminowane, powinny zostać zastąpione innymi tak, aby dieta nadal była różnorodna i dopasowana do wieku oraz potrzeb dziecka.

Dlatego przy bardziej rozbudowanej diecie eliminacyjnej dobrze jest omówić jadłospis z dietetykiem, szczególnie gdy dieta dotyczy dziecka.

Czy dieta bez glutenu i mleka pomaga w autyzmie?

To pytanie często pojawia się wśród rodziców dzieci w spektrum autyzmu.

Diety bezglutenowej czy bezmlecznej nie należy traktować jako metody leczenia autyzmu. Sam fakt diagnozy autyzmu nie jest wskazaniem do wyeliminowania glutenu lub mleka z jadłospisu.

Jeżeli jednak dziecko w spektrum ma jednocześnie celiakię, alergię pokarmową, nietolerancję laktozy lub inny zdiagnozowany problem zdrowotny, odpowiednia modyfikacja diety może być potrzebna właśnie ze względu na to współistniejące schorzenie.

Warto więc oddzielić dwie kwestie: leczenie konkretnego problemu pokarmowego od prób wpływania dietą na cechy autyzmu.

Co jeść na diecie bez glutenu, mleka i nadmiaru cukru?

Podstawą jadłospisu nie muszą być specjalistyczne produkty oznaczone wieloma napisami „free from”. Wiele wartościowych produktów jest naturalnie pozbawionych glutenu i nie zawiera dodatku cukru.

W zależności od indywidualnych ograniczeń w jadłospisie mogą znaleźć się między innymi:

warzywa,
owoce,
ryż,
kasza gryczana,
kasza jaglana,
ziemniaki,
komosa ryżowa,
rośliny strączkowe,
jaja,
ryby,
nieprzetworzone mięso,
orzechy i nasiona – jeśli nie występuje alergia,
odpowiednio dobrane zamienniki produktów mlecznych.

Najważniejsze jest nie samo usuwanie produktów, ale zbudowanie w ich miejsce pełnowartościowego i różnorodnego jadłospisu.

Najczęstsze pytania o dietę 3xBEZ

Czy każdy może przejść na dietę bezglutenową?

Technicznie jest to możliwe, ale eliminowanie glutenu bez wskazań medycznych nie jest konieczne. Jeśli podejrzewamy celiakię, diagnostykę należy przeprowadzić przed rozpoczęciem diety bezglutenowej.

Czy nietolerancja laktozy oznacza konieczność rezygnacji z mleka?

Nie zawsze. Nietolerancja laktozy nie jest tym samym co alergia na białka mleka. W zależności od indywidualnej tolerancji możliwe jest spożywanie produktów bez laktozy lub wybranych produktów zawierających jej niewielkie ilości.

Czy dieta 3xBEZ jest dobra dla dzieci?

Może być stosowana wtedy, gdy istnieją rzeczywiste wskazania do eliminacji określonych produktów. U dziecka szczególnie ważne jest jednak odpowiednie zbilansowanie jadłospisu, aby wykluczenie produktów nie prowadziło do niedoborów.

Czy dieta 3xBEZ pomaga na autyzm?

Nie należy traktować diety bez glutenu czy mleka jako terapii podstawowych cech autyzmu. Dietę eliminacyjną stosuje się wtedy, gdy dziecko ma dodatkowe wskazania zdrowotne, takie jak celiakia, alergia lub określona nietolerancja pokarmowa.

Dieta 3xBEZ – najważniejszy jest rozsądek

Początki diety eliminacyjnej mogą wydawać się trudne. Trzeba nauczyć się czytać etykiety, znaleźć odpowiednie zamienniki i na nowo zorganizować część domowej kuchni.

Z czasem staje się to jednak znacznie prostsze. Dostępność odpowiednich produktów jest dziś dużo większa, a wiele dań można przygotować z naturalnie bezglutenowych i mało przetworzonych składników.

Najważniejsze jest jednak, aby dieta nie opierała się wyłącznie na kolejnych zakazach. Dobrze zaplanowana dieta eliminacyjna powinna przede wszystkim dostarczać organizmowi wszystkiego, czego potrzebuje.

Na Family Talks będziemy pokazywać Wam produkty, które mogą ułatwić codzienne zakupy, podpowiadać, jak czytać ich składy, oraz dzielić się naszymi przepisami i doświadczeniami związanymi z dietą eliminacyjną.

Artykuł ma charakter edukacyjny i zawiera również opis naszych rodzinnych doświadczeń. Nie zastępuje diagnozy ani indywidualnych zaleceń lekarza lub dietetyka. W przypadku podejrzenia alergii, celiakii lub nietolerancji pokarmowej u dziecka warto przeprowadzić odpowiednią diagnostykę przed wprowadzeniem długotrwałej diety eliminacyjnej.