Co robić, gdy podejrzewamy autyzm u dziecka?

Jeśli chcesz wiedzieć, jak otrzymać pomoc u dziecka z opóźnieniem rozwoju, zachęca do przeczytania tego artykułu. Nieprawidłowy, opóźniony rozwój dziecka może mieć związek z zaburzeniem rozwoju, jakim jest autyzm.

Przy podejrzeniu autyzmu u dziecka pierwszym krokiem jest obserwacja i dokumentacja jego zachowań. Jeśli jeszcze nie wiesz, autyzm dotyczy trudności w trzech obszarach: relacji, mowy oraz powtarzalności zachowań i niechęcią do zmian.

Rodzice powinni spisywać i nagrywać wszystkie niepokojące zachowania. Wiele osób opiekujących się dziećmi, u których ostatecznie postawiono taką diagnozę, martwiło się, że nie osiągnęło ono pewnych postępów. Są to na przykład reagowanie na swoje imię lub nawiązywanie kontaktu wzrokowego. Należy pamiętać, że nie wszystkie dzieci z opóźnionym rozwojem mają autyzm i tylko wiarygodna diagnoza może potwierdzić lub wykluczyć to zaburzenie.

Nasza historia diagnozy dzieci

Gdy przypomnę sobie, jak to wyglądało w przypadku naszych dzieci, to żałuję, że od razu nie szukałam informacji u psychologa dziecięcego lub logopedy. Nasz pediatra nie zwrócił w ogóle uwagi na wiele szczegółów. Nasza pierwsza córka po regresie w wieku 18 miesięcy przestała się słuchać, mówić do nas, patrzeć w oczy, często się buntowała i trzeba było ją wszędzie nosić. Krzykiem, agresją i ucieczką reagowała na większość aktywności, w których nie wiedziała jak się zachować. To było na przykład mycie zębów, posiłek, ubieranie się, wyjście z domu, spacer. Było to bardzo kłopotliwe i wyczerpujące. Doszło jeszcze: chodzenie na palcach, krótkotrwały kontakt wzrokowy, trzepotanie rączkami, kręcenie się w kółko, układanie zabawek w rzędzie. Wszędzie za nią chodziłam, bo była nadruchliwa, wybuchowa, nie przewidująca konsekwencji swoich czynów, często niebezpiecznych. Buczenie i płacz, często w nocy, był na typowym objawem.

Mimo zgłaszania pewnych uciążliwych problemów lekarzowi, nie otrzymałam wsparcia. Dopiero po zmianie pediatry na bardziej czujnego i chętnego do pomocy mogłam rozpocząć drogę w gąszczu diagnoz i papierologii. Odwiedziłam mnóstwo lekarzy, z NFZ i prywatnych, dzięki którym umieliśmy pomóc dziecku w powrocie do zdrowia.

Z młodszą córką było podobnie, choć jej współpraca mimo regresu była lepsza i interakcja bardziej komunikatywna. Mimo to, diagnoza – autyzm dziecięcy pojawiła się u niej w wieku 18 miesięcy. Wówczas szybko ruszyliśmy do poradni psychologiczno – pedagogicznej (po wskazania do WWR) i do psychiatry (po zaświadczenie potrzebne do SUO). Wczesna terapia a potem również przedszkole specjalne pomogło w dalszym jej rozwoju.

Gdzie szukać pomocy w diagnozie?

Poszukiwanie specjalistycznej oceny rozwoju i diagnozy to kolejny krok w rozwiązywaniu problemów związanych z rozwojem dziecka. Pediatrzy i psycholodzy dziecięcy mogą przeprowadzać badania przesiewowe i oceniać rozwój pacjenta. Na diagnozę pod kątem zaburzeń rozwoju wykonują poradnie zatrudniające psychologów, oligofrenopedagogów i psychiatrę. Nie ma znaczenia, czy będzie to dokument z wizyty z NFZ czy prywatnie.

Proces diagnostyczny obejmuje:

obserwację zachowania dziecka,
zbieranie informacji od rodziców i innych opiekunów,
przeprowadzanie standaryzowanych testów.

Ważne jest, aby szukać profesjonalnej i rzetelnej diagnozy, aby uniknąć powierzchownego podejścia i błędu w ocenie stanu zdrowotnego dziecka.

Po potwierdzeniu diagnozy autyzmu, następnym krokiem jest opracowanie indywidualnego planu leczenia. Nie ma jednego programu terapii, który byłby odpowiedni dla wszystkich dzieci z rozpoznaniem ze spektrum autyzmu, a terapię dobiera się indywidualnie.

Plan leczenia może obejmować terapię behawioralną, logopedyczną, terapię zajęciową i farmakoterapię. Ważne jest również rozważenie alternatywnych metod leczenia i życia z dzieckiem autystycznym. Dzięki wczesnej diagnozie i odpowiedniemu leczeniu dzieci z autyzmem mogą poczynić znaczne postępy w swoim rozwoju i prowadzić satysfakcjonujące życie.

Nadal zbyt wiele osób jest niekompletnie leczonych przez lekarzy prowadzących, albo są zwodzeni od znalezienia przyczyn nieprawidłowych zachowań i problemów z mową.

Diagnoza może być całkowicie finansowana przez NFZ. Im dziecko starsze, tym dłuższe są kolejki do diagnozy w poradniach NFZ. Po otrzymaniu dokumentów o schorzeniu można korzystać z terapii w poradni specjalistycznej, gdzie zbadano dziecko.

Druga i o wiele szybsza droga, to diagnoza uzyskiwana w poradni prywatnej. Są tam również zatrudnieni specjaliści mający duże doświadczenie, tak jak i w poprzednim przypadku. Kwota za uzyskanie oceny stanu zdrowia sięga kilkuset zł.

Diagnozę najczęściej stawia zespół specjalistów składający się z psychologa i psychiatrę, a czasem również i oligofrenopedagoga od zajęć SI. Zdarza się, że trzeba poświęcić na to od 3 do 4 spotkań. Warto kierować się dobrą opinią poradni i bogatym pakietem zajęć terapeutycznych.

W Polsce działają poradnie psychologiczno-pedagogiczne rejonowe. Do tych poradni nie wymaga się skierowań od pediatry. Po wizycie w takim punkcie możemy otrzymać informację, czy mamy się czym martwić w rozwoju naszego dziecka. Dowiadujemy się tam, gdzie można otrzymać ostateczną diagnozę zaburzenia rozwoju.

Jakie są objawy autyzmu?

Trzeba pamiętać, że mimo iż każdy przypadek jest inny, to wspólne cechy zwykle występują w większej lub mniejszej skali. Są to:

osłabiony, chwilowy kontakt wzrokowy,
brak mowy, echolalia, zaburzony rozwój mowy,
zaburzenia sensoryczne (odmienny odbiór węchu, smaku, doznań wzrokowych i słuchowych, nadwrażliwość lub niedowrażliwienie dotyku),
nierozumienie prostych i złożonych zdań,
odbieranie „dosłownie” komunikatów,
trzepotanie rączkami, podskakiwanie na palcach,
nadruchliwość
reakcja nieadekwatna do sytuacji,
niechęć do zmian, schematy zachowań,
dobra spostrzegawczość,
opóźnienie rozwoju poznawczego (nie u aspergerowców),
trudności w podejmowaniu zabawy i rozwijaniu wyobraźni,

Dzięki intensywnej terapii dopasowanej do aktualnych deficytów u dziecka, można tak pokierować rozwojem dziecka, aby wiek rozwojowy stawał się zbliżony do wieku rówieśników.

Pomoc uzyskana po diagnozie

Otrzymanie diagnozy u dziecka ze spektrum autyzmu umożliwia wydanie:

dokumentu z poradni psychologiczno-pedagogicznej wniosku o realizację zajęć wwr (wczesne wspomaganie rozwoju),
skierowanie do przedszkola specjalnego, integracyjnego,
staranie się o decyzję o orzeczeniu o niepełnosprawności.

Orzeczenie o niepełnosprawności – co umożliwia?

Terapia dziecka i postępy

Jeżeli mogę Wam coś doradzić, to to, aby nie odwlekać z diagnozowaniem dziecka. Im szybciej jesteśmy świadomi problemu zdrowotnego, tym szybciej można udzielić mu pomocy. Czas jest tu bardzo istotny. Jeśli podopieczny otrzymuje dość późno diagnozę, można wyrządzić mu większą krzywdę. Postępy w rozwoju dość często są możliwe głównie w efekcie intensywnej terapii i właściwej opieki lekarskiej.