Dlaczego dzieciom w spektrum autyzmu trudno jest zasnąć?

Wielu z rodziców dzieci w spektrum autyzmu zmaga się z problemami przy usypianiu ich. My sami też musieliśmy wypracować sobie metody na lulanie. Najczęściej spotykaliśmy się ze sprzeciwem dziecka, niechęcią do współpracy pomimo zachęcania do kładzenia się spać, lękami i trudnymi nieraz pobudkami w czasie nocy.

Niestety, zaburzenia snu są powszechne u dzieci z autyzmem. Zasypianie może być wyzwaniem z wielu powodów. Zrozumienie tych przyczyn jest kluczowe dla znalezienia skutecznych rozwiązań i poprawy jakości życia zarówno dzieci, jak i ich rodzin.

 

Przyczyny trudności z zasypianiem

 

Dzieci w spektrum zmagają się z różnicami w przetwarzaniu sensorycznym. Dlatego mogą być one nadwrażliwe na bodźce sensoryczne, takie jak światło, dźwięk lub dotyk. To często u młodszych dzieci utrudnia im wyciszenie się i zrelaksowanie przed snem. Na przykład, szwy w piżamie, metka na kołdrze, a nawet delikatny szum z ulicy mogą być dla nich nie do zniesienia. Nam bardzo często zdarzało się zakrywać dłonią ucho dziecka, by dochodzące dźwięki nie przeszkadzały przy lulaniu. Wystarczyło spytać ją, lub później zastosować się do schematu , gdy mówiła „ucho”. Często też głaskanie lub trzymanie za rękę pozwalało uspokoić sytuację i zapewnić poczucie bezpieczeństwa.

Występują też u osób w spektrum trudności z regulacją emocji. Dzieci z autyzmem często doświadczają trudności w regulowaniu swoich emocji. Lęk, frustracja lub podekscytowanie mogą utrzymywać je w stanie pobudzenia i utrudniać zasypianie. Warto przeczekać, jeśli dziecko wymusza rzeczy, na które nie wyrażamy zgody. Mówiąc spokojnym tonem dajemy dziecku znać, że nasze plany nie ulegną zmianie i będziemy je wspierać przy usypianiu.

 

Warto wspomnieć, że melatonina to ważny hormon regulujący sen. U niektórych dzieci z autyzmem produkcja jego może być zaburzona, co prowadzi do niechęci przy zasypianiu i budzeniu się w nocy.

Czasem na trudności z usypianiem mają wpływ współwystępujące problemy zdrowotne. Dzieci z autyzmem częściej doświadczają innych stanów zdrowotnych, które mogą wpływać na sen, takich jak zaburzenia żołądkowo-jelitowe, padaczka czy ADHD.

Warto przypomnieć, ze objawy takie jak: bóle brzucha, zaparcia, biegunki, refluks żołądkowo-przełykowy, a nawet zespół jelita drażliwego, są częstsze u dzieci z autyzmem. Dyskomfort i ból związane z tymi zaburzeniami mogą im zakłócać sen, powodując trudności z zasypianiem, częste budzenie się w nocy lub wczesne pobudki.

Jeśli któryś z rodziców ma u swego dziecka diagnozę padaczki, to wie on, że charakteryzuje się to nawracającymi napadami, czasem „zawieszkami”. Napady, szczególnie te występujące w nocy, mogą bezpośrednio zakłócać sen. Ponadto niektóre leki przeciwpadaczkowe mogą mieć skutki uboczne wpływające na senność lub bezsenność.

Współwystępujące ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, często współwystępuje z autyzmem. Dzieci z ADHD mają trudności z wyciszeniem się, skupieniem uwagi i kontrolowaniem impulsów, co utrudnia zasypianie i utrzymanie spokojnego snu. Często są bardzo aktywne ruchowo, co utrudnia wieczorne wyciszenie.

Niestety, współwystępowanie tych stanów może znacząco pogorszyć jakość życia dziecka z autyzmem, wpływając na:

• funkcjonowanie poznawcze, gdyż niewyspanie pogarsza koncentrację, uwagę i zdolność uczenia się,
• zachowanie, ponieważ brak snu może nasilać drażliwość, nadpobudliwość i problemy z zachowaniem,
• zdrowie emocjonalne, bo chroniczne problemy ze snem zwiększają ryzyko wystąpienia lęku i depresji,

Czasem długotrwałe zaburzenia snu mogą prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak osłabienie odporności i zaburzenia metaboliczne.

Dlatego tak ważne jest, aby lekarze i terapeuci holistycznie podchodzili do opieki nad dziećmi z autyzmem, uwzględniając współwystępujące stany zdrowotne i ich wpływ na sen.

Warto wprowadzić też w życie dziecka rutynę i przewidywalność. Dzieci z ASD bardzo cenią sobie rutynę i przewidywalność. Jakiekolwiek zakłócenia w wieczornym rytuale mogą prowadzić do problemów z zaśnięciem.

 

Jak pomóc dziecku zasnąć?

 

Warto ustalić regularny tok zdarzeń wieczorem. Ustalenie stałej rutyny przed snem, obejmującej wyciszające czynności, takie jak ciepła kąpiel, czytanie książki lub słuchanie spokojnej muzyki, może pomóc dziecku zrelaksować się i przygotować do snu.

Należy też zmniejszyć bodźce sensoryczne o tej porze dnia. Możemy zaciemnić okna, wyciszyć  dźwięki docierające do pokoju dziecięcego i przykrycie miękką pościelą lub kocem może pomóc zredukować nadwrażliwość sensoryczną.

Warto nauczyć dziecko technik relaksacyjnych, takich jak głębokie oddychanie, delikatny masaż lub wyobrażanie sobie miłych rzeczy, może pomóc mu uspokoić się i zredukować lęk przed snem.

O czym jeszcze trzeba też wspomnieć, to to, by unikać cukru w godzinach wieczornych oraz zapewnić dziecku lekki posiłek przed snem. To może poprawić jego jakość snu.

Pomoże nam też zapewnienie dziecku odpowiedniej dawki aktywności fizycznej w ciągu dnia. Dzięki temu, spala ono nadmiar energii i poprawia się  u niego zasypianie. Jednak należy unikać intensywnych ćwiczeń tuż przed snem.

W przypadku poważniejszych problemów ze snem terapia behawioralna, prowadzona przez specjalistę, może być skutecznym sposobem na nauczenie dziecka zdrowych nawyków snu. Warto omówić ten temat z terapeutą, by jeszcze efektywniej zaradzić problemom.

Jeśli jednak trudności ze snem są uporczywe lub nasilają się, warto skonsultować się z lekarzem.

 

Nasze wsparcie by dziecko mogło zasnąć

 

Wieczorne szykowanie do snu dziecka przy jednoczesnym uczuciem zmęczenia wymaga od rodziców wypracowania swoich skutecznych metod. Warto wesprzeć się wiedzą na temat opieki nad dzieckiem nadruchliwym lub z zachowaniem oporowym. Polecam Wam książkę „Trening umiejętności dla dzieci z zachowaniami problemowymi. Podręcznik dla rodziców i terapeutów”.