Ćwiczenia logopedyczne na seplenienie

Wady mowy mogą mieć znaczący wpływ na kontakt z rówieśnikami, gdyż umiejętności komunikacyjne mają duże znaczenie dla rozwoju społecznego, emocjonalnego i edukacyjnego. Duża grupa dzieci, szczególnie z opóźnionym rozwojem mowy, ma w okresie dorastania stwierdzone wady wymowy. Dość często występuje seplenienie wymagające diagnozy logopedycznej i regularnych ćwiczeń w domu.

Wady wymowy wynikają często z:

• opóźnionego rozwoju mowy,
• różnic anatomicznych,
• schorzeń neurologicznych.

Różnice anatomiczne, takie jak rozszczep podniebienia lub zbyt krótkie wędzidełko, mogą wpływać na rozwój wymowy.

W sytuacji, gdy dziecko ma schorzenie neurologiczne, takie jak porażenie mózgowe lub autyzm, niezbędne są ćwiczenia zalecone przez neurologopedą lub logopedę.

Diagnozę seplenienia przeprowadza logopeda lub neurologopeda. W trakcie diagnozy logopeda ocenia artykulację dziecka, czyli sposób, w jaki wymawia głoski. Logopeda zwraca uwagę na to, czy dziecko wymawia głoski s, z, c, dz, ś, ź, dź prawidłowo, czy też zastępuje je innymi głoskami, np. s przez sz, c przez k, dz przez dż. Specjalista może również ocenić płynność mówienia, prosodię (melodię głosu), czy jakość głosu.

 

Rodzaje seplenienia

 

Istnieją dwa podstawowe rodzaje seplenienia:

• seplenienie boczne – dziecko wymawia głoski s, z, c, dz, ś, ź, dź bokiem ust, przez co powietrze wypływa z ust i nosa.
• seplenienie międzyzębowe – dziecko wymawia głoski s, z, c, dz, ś, ź, dź między zębami.
• seplenienie zgryzowe – dziecko wymawia głoski s, z, c, dz, ś, ź, dź prawidłowo, ale zgryz jest nieprawidłowy, co utrudnia wymowę tych głosek.
• seplenienie neurologiczne – dziecko wymawia głoski s, z, c, dz, ś, ź, dź prawidłowo, ale z powodu zaburzeń neurologicznych, takich jak mózgowe porażenie dziecięce, ma trudności z kontrolą mięśni narządów artykulacyjnych.

 

Ćwiczenia wspomagające leczenie seplenienia

 

Ćwiczenia wspomagające leczenie seplenienia są dobierane indywidualnie przez logopedę, w zależności od rodzaju seplenienia i stopnia nasilenia wady wymowy. Celem ćwiczeń jest poprawa artykulacji głosek s, z, c, dz, ś, ź, dź.

Oto kilka przykładów ćwiczeń, które mogą być pomocne:

• Ćwiczenia oddechowe – ćwiczenia oddechowe mają na celu wzmocnienie mięśni oddechowych, które są ważne dla prawidłowej artykulacji:
• Ćwiczenia na wydłużenie fazy wydechowej – dziecko wymawia na wydechu długie samogłoski, takie jak a, o, u.
• Ćwiczenia na wydmuchiwanie przez słomkę – dziecko dmucha przez słomkę do kubeczka z wodą, aby wytworzyć fale na powierzchni wody.
• Ćwiczenia na wydmuchiwanie przez balon – dziecko wydmuchiuje balon, aby go nadmuchać.

 

• Ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne – ćwiczenia te mają na celu wzmocnienie i uelastycznienie mięśni narządów artykulacyjnych, takich jak wargi, język, żuchwa i podniebienie:
• Ćwiczenia na rozluźnienie mięśni narządów artykulacyjnych – dziecko masuje wargi, język, podniebienie i żuchwę.
• Ćwiczenia na wzmocnienie mięśni narządów artykulacyjnych – dziecko naśladuje ruchy logopedy, takie jak wysuwanie języka, zamykanie ust, unoszenie górnej wargi.
• Ćwiczenia na uelastycznienie mięśni narządów artykulacyjnych – dziecko wymawia głoski i sylaby, które wymagają ruchu narządów artykulacyjnych, takich jak s, z, c, dz, ś, ź, dź.

 

• Ćwiczenia artykulacyjne – ćwiczenia artykulacyjne mają na celu nauczenie dziecka prawidłowej artykulacji głosek:
• Ćwiczenia na wymawianie głosek s, z, c, dz, ś, ź, dź w izolacji – dziecko wymawia głoski s, z, c, dz, ś, ź, dź w izolacji, czyli bez innych głosek.
• Ćwiczenia na wymawianie głosek s, z, c, dz, ś, ź, dź w sylabkach – dziecko wymawia głoski s, z, c, dz, ś, ź, dź w sylabkach, takich jak sa, za, ci, zo, sie, zie, dzie.
• Ćwiczenia na wymawianie głosek s, z, c, dz, ś, ź, dź w wyrazach – dziecko wymawia głoski s, z, c, dz, ś, ź, dź w wyrazach, takich jak ssak, żaba, kot, dzwon, siano, zimno, dźwięk.

Leczenie seplenienia wymaga od rodziców wytrwałości i cierpliwości. Zalecone ćwiczenia powinny być wykonywane regularnie, najlepiej codziennie.

Ważne jest pozytywne nastawienie do ćwiczeń i zachęcanie dziecka do ćwiczeń dla powodzenia terapii.

Gdy zauważysz u swojego dziecka seplenienie, skonsultuj się z logopedą. Wczesne rozpoczęcie terapii zwiększa szanse na skuteczne wyeliminowanie wady wymowy.

Zalecane jest powolne czytanie na głos. Dziecko skupia się wówczas na płynności i kontroli tempa mowy. Zachęcajmy do czytania powieści, opowiadań lub czasopism dla dzieci.  

 

 Dostosowanie terapii

 

Podczas wykonywania ćwiczeń w domu, istotna jest kontrola postępów dziecka. Rodzice zauważają poprawę płynności wymowy w codziennych sytuacjach.

Terapia i ćwiczenia w domu są niezbędne w leczeniu seplenienia u dziecka. Regularne wizyty u logopedy w połączeniu z systematycznym wykonywaniem ćwiczeń w domu pozwalają na poprawę płynnego mówienia. Dzięki zaangażowaniu rodziców jest możliwe wyćwiczenie aparatu mowy i osiągnięcie prawidłowej płynnej mowy.

 

Materiały edukacyjne logopedyczne

 

Książki i artykuły

 

Istnieje wiele książek i artykułów, które zawierają informacje o sepleniu i poprawie mowy. Dostępne są zarówno książki dla rodziców, jak i dla dzieci.

„Logopedia. Ćwiczenia i wierszyki 

„Jak pokonać seplenienie„

„Praktyczny poradnik wad wymowy”

Filmy i nagrania audio

 

Filmy i nagrania audio mogą być pomocne w nauce prawidłowej artykulacji głosek s, z, c, dz, ś, ź, dź.

Seplenienie miedzyzębowe

Seplenienie boczne

Seplenienie boczne

 

Programy komputerowe

 

Programy komputerowe mogą być również pomocne w leczeniu wady wymowy. Programy te zawierają ćwiczenia, które są dostosowane do potrzeb dziecka.

Seplenienie trening poprawnej wymowy

„Zoominki” ćwiczenia usprawniające mowę„

„Minimum logopedyczne„

Rodzice i opiekunowie mogą również znaleźć pomocne informacje na stronach internetowych poświęconych sepleniu. Oto kilka przykładów takich stron:

Bank dobrych praktyk -> Materiały do pobrania -> Specyficzne problemy w uczeniu się -> Zbiór zadań logopedycznych